Türkiye'nin ve dünyanın dört bir yanına döşenen o koca Trans-Anadolu (TANAP) boru hatlarında dolaşan
gaz; aşırı ısındığında genleşen, sürtünmeye bağlı basınç artışı yaratan (Compressible Fluid) bir
akışkandır. Siz bu tazyikli seli sıradan bir ST37 inşaat demiri karbon sacından kıvırdığınız boruya
hapsedemezsiniz. Doğalgaz hat boruları (Line Pipe) Amerikan Petrol Enstitüsü'nün dünyaca meşhur
API 5L standardından X42, X52 (Yield/Akma kuvveti) dayanımıyla dökülürler.
Karbonları düşürülmüş, mangan, niyobyum ve titanyum oranlarıyla zenginleştirilen pürüzsüz çelik
kütüklerinden sarılırlar. Amaç; toprak altındaki ekskavatör (kepçe) ağırlığının boruyu ezmemesi ve
kışın Sibirya donunda çatlamasını engellemektir.
Toprak Altı 3LPE
Kaplamanın Mumyalama Gücü
Toprak asidi, demiri (Oksijen ve su ile birlikte) bir batarya gibi elektroliz eder ve çürütür
(Korozyon). Eğer doğalgaz borusunu çıplak siyah sac olarak gömerseniz, 3 yıl sonra basınç patlaması
olur. Bunu önlemek için demirin etrafına fabrikada sırasıyla: 1. FBE (Fusion Bonded Epoxy - Yapışkan
elektrik geçirgenliğini kesen Astar), 2. Kopolimer Yapıştırıcı Reçine, 3. Kalın Polietilen (HDPE)
plastik ceketi sıcak ekstrüzyonla giydirilir. Bu zırh boruyu toprakta 50 yıla aşkın çürümsüz yaşatır
(Hatta çoğu belediye bu borulara ufak bir elektrik akımı vererek 'Katodik Koruma' sağlar, korozyon
pilini tersine döndürür).
SRM ve Kaynak
Dikişinin Termal Şoku (NDT Ultrasonik)
Siz sanıyor musunuz ki bir çelik bobin silindir şekline getirilip kenarları dikildiğinde iş bitiyor?
HFI (Yüksek frekans indüksiyon) ile iki uç sımsıkı kaynaştırılır. Ancak o kaynak yeri aşırı ısındığı
için çatlamaya gebe bir "gerilim hattına" döner. İşte burada SRM (Tavlama / Stretch Reduced Method)
devreye girer veya kaynak bölgesinin lokal ısıl işlemiyle o gerilim yok edilir. Yetmez! Fabrikadan
çıkmadan boru içi/dışı "Röntgen/Ultrason (NDT)" cihazından metre metre geçirilir. Bilgisayar ekranda
o kaynaktaki gözle görülmez hava kabarcığını bulursa faturayı keser, boru hurdaya ayrılır. BOTAŞ
ihalesine giren B2B gazdır bu, telafi affetmez.
Düz Uçların Şantiyede
Muazzam Birleşimi (Alın Kaynağı)
Su borularında gördüğümüz vida-dişli birleştirmeyi, yüksek basınç doğalgazda 6 İNÇ (150mm)'de asla
kullanamazsınız (Sızıntı yapar!). Bütün bu kocaman siyah PE kaplı ve sarı borular fason olarak düz
bir şekilde kaynak eğimiyle (Bevel Ends / V açısı) verilir. Sahada gaz kaynakçıları o API-5L
boruları uç uca yatırır, argon (TIG) tekniği ile kusursuz dolguyu atar, filmini çeker, üstünü
ziftler (Isıyla daralan PE bantla kapatır) ve toprağa gömer. Oluklusac işte bu zincirin Tır Lojistik
devasıdır.
